Sinh thiết ung thư phổi được tiến hành như thế nào? (Cập nhật 2026)

Sinh thiết ung thư phổi là quá trình sau khi phát hiện tổn thương nghi ngờ qua CT ngực, tùy theo vị trí tổn thương mà bác sĩ sẽ chọn một trong ba phương pháp — nội soi phế quản, sinh thiết kim dưới hướng dẫn CT, hoặc sinh thiết phẫu thuật — để lấy mẫu mô, từ đó xác định có phải ung thư hay không và loại mô học cụ thể.

Tóm tắt chính

• Có ba phương pháp sinh thiết: nội soi phế quản (bao gồm có hướng dẫn siêu âm), sinh thiết kim dưới hướng dẫn CT, và sinh thiết phẫu thuật; việc lựa chọn tùy thuộc vào vị trí tổn thương.
• Kết quả sinh thiết giúp xác định có phải ung thư phổi hay không, là ung thư phổi không tế bào nhỏ hay tế bào nhỏ, và nếu là loại không tế bào nhỏ thì thuộc típ mô học nào.
• Việc có di căn hạch trung thất hay không là yếu tố then chốt quyết định khả năng phẫu thuật, vì vậy khi cần thiết bác sĩ sẽ dùng siêu âm nội soi phế quản để chọc trực tiếp vào hạch nhằm xác nhận.
• Đối với ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tiến xa hoặc di căn, mô lấy được từ sinh thiết sẽ được dùng để kiểm tra đồng thời các biến đổi gen như EGFR, ALK, ROS1 và mức biểu hiện PD-L1; nhiều trường hợp sử dụng xét nghiệm NGS để khảo sát nhiều gen cùng lúc.
• Tỷ lệ sống thêm tương đối 5 năm của bệnh nhân ung thư phổi tại Hàn Quốc là 42,5% (theo Thống kê đăng ký ung thư quốc gia 2019–2023); đây là số liệu thống kê chung của cả nước, không phải kết quả điều trị của một bệnh viện cụ thể nào.

Vì sao sinh thiết lại bắt đầu từ CT ngực?

• Điểm xuất phát là việc tìm ra tổn thương nghi ngờ trên CT ngực. Chỉ dựa vào hình ảnh thì không thể khẳng định chắc chắn đó là ung thư, nên bắt buộc phải sinh thiết — tức lấy mẫu mô thực tế để quan sát dưới kính hiển vi.
• Nếu tổn thương nằm gần phế quản, phương pháp nội soi phế quản thường được áp dụng; nếu tổn thương nằm ở vùng ngoại vi phổi hoặc gần thành ngực, sinh thiết kim dưới hướng dẫn CT thường được lựa chọn hơn. Khi các phương pháp khác không thể xác chẩn, bác sĩ sẽ cân nhắc sinh thiết phẫu thuật. Vị trí tổn thương chính là tiêu chí cốt lõi quyết định phương pháp.

Kết quả sinh thiết cho biết được những gì?

• Sinh thiết không chỉ xác định có phải ung thư hay không, mà còn phân biệt ung thư phổi không tế bào nhỏ với ung thư phổi tế bào nhỏ, và nếu là không tế bào nhỏ thì xác định luôn típ mô học cụ thể. Kết quả này là điểm khởi đầu quyết định hướng điều trị tiếp theo.
• Nếu là ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tiến xa hoặc di căn, cần kiểm tra thêm trên cùng mẫu mô các biến đổi gen như EGFR, ALK, ROS1, BRAF, KRAS, MET, RET, NTRK cùng với mức biểu hiện PD-L1 thì mới có thể lựa chọn thuốc điều trị phù hợp. Xét nghiệm NGS — cho phép khảo sát nhiều gen cùng lúc — thường được sử dụng trong trường hợp này.

Trình tự thăm khám diễn ra như thế nào?

• Bước 1 — Chụp CT ngực để xác định vị trí tổn thương nghi ngờ.
• Bước 2 — Lấy mẫu mô bằng phương pháp phù hợp với vị trí tổn thương (nội soi phế quản, sinh thiết kim dưới hướng dẫn CT, hoặc sinh thiết phẫu thuật).
• Bước 3 — Xác định loại ung thư và típ mô học qua sinh thiết; nếu cần, tiến hành thêm các xét nghiệm dấu ấn như EGFR, ALK, PD-L1 và NGS trên cùng mẫu mô.
• Bước 4 — Chụp PET-CT để đánh giá di căn hạch và cơ quan xa, chụp MRI não để kiểm tra di căn não, từ đó xác định giai đoạn bệnh. Nếu nghi ngờ di căn hạch trung thất, bác sĩ sẽ dùng siêu âm nội soi phế quản để chọc trực tiếp xác nhận.
• Bước 5 — Nếu cân nhắc phẫu thuật, cần thực hiện thêm đo chức năng hô hấp và kiểm tra tim mạch để đánh giá khả năng chịu đựng phẫu thuật của người bệnh.

Câu hỏi thường gặp — Có thể dùng kết quả sinh thiết đã làm ở nước sở tại không?

Hoàn toàn có thể sử dụng. Nếu đã có kết quả từ nước sở tại thì sẽ được dùng trực tiếp; nếu chưa có hoặc thiếu một số hạng mục, có thể gửi tiêu bản mô hoặc khối nến (paraffin block) để thực hiện xét nghiệm NGS tại Hàn Quốc, hoặc làm xét nghiệm sau khi người bệnh đến nơi. Đối với bệnh nhân từ nước ngoài, các hồ sơ nên chuẩn bị gồm bản gốc kết quả sinh thiết và báo cáo giải phẫu bệnh, và nếu có thể, kèm theo tiêu bản mô hoặc khối nến.

Câu hỏi thường gặp — Chỉ cần sinh thiết là biết được giai đoạn bệnh?

Không phải vậy. Sinh thiết chỉ xác định loại ung thư và típ mô học; còn giai đoạn bệnh phải được xác định sau khi kết hợp kết quả PET-CT (di căn hạch, di căn cơ quan xa) và MRI não (di căn não) theo hệ thống phân giai đoạn TNM. Ung thư phổi không tế bào nhỏ được chia thành giai đoạn 1–2 (khu trú trong phổi), giai đoạn 3 (xâm lấn hạch trung thất), và giai đoạn 4 (di căn xa); chỉ khi kết hợp kết quả sinh thiết với kết quả phân giai đoạn thì mới có thể lập được kế hoạch điều trị.

Nguồn tham khảo và lưu ý

• Bài viết này được biên soạn dựa trên tài liệu của Trung tâm Thông tin Ung thư Quốc gia, Trung tâm Ung thư Quốc gia (National Cancer Center Korea), hướng dẫn dành cho bệnh nhân của NCCN, và SEER (Thống kê đăng ký ung thư quốc gia 2019–2023 cùng SEER 2016–2022).
• Nội dung này nhằm mục đích cung cấp thông tin y khoa tổng quát; phương pháp chẩn đoán, điều trị và kết quả thực tế có thể khác nhau tùy theo tình trạng của từng người bệnh. Việc chẩn đoán và điều trị chính xác cần được quyết định thông qua tư vấn trực tiếp với đội ngũ y tế.